زمانی کوردیی له‌ باشووری کوردستان!

زمان راسته‌ كه‌ره‌سه‌ی پێوه‌ندیی‌و له‌یه‌ك تێگه‌یشتنه‌، به‌ڵام زمان كۆڵه‌كه‌ی مانه‌وه‌ی هه‌ر گه‌ل‌و نه‌ته‌وه‌یه‌كی سه‌ر ئه‌م زه‌وینه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ی تێدا ده‌ژین، به‌تایبه‌ت بۆ گه‌لێكی چه‌وساوه‌‌و بنده‌ستی وه‌كوو كورد، كه‌ به‌ ساڵانه‌ بنده‌ستی چه‌ندین ده‌وڵه‌تی داگیركه‌ره‌.

زمانی كوردیی به‌هۆی دابه‌شبوونی كوردستان‌و بنده‌ستبوونی میلله‌تی كورد، له‌ ژێر كارتێكه‌ریی زمانانی فارسی‌و عه‌ره‌بی‌و توركیدا بووه‌‌و گۆڕانی زۆری به‌سه‌ردا هاتووه‌، به‌و حاڵه‌شه‌وه‌ هه‌رچه‌نده‌ به‌ ره‌وتی گه‌شه‌ی خۆیدا تێنه‌په‌ڕیوه‌، به‌ڵام به‌هۆی شۆڕشه‌ یه‌ك له‌ دوای یه‌كه‌كانی كوردستان‌و تێكۆشان‌و پلوپای كۆمه‌ڵێك هونه‌رمه‌ند‌و نووسه‌ر‌و شاعیره‌وه‌، هه‌ر ماوه‌‌و نه‌فه‌وتاوه‌.

هه‌موو نه‌ته‌وه‌یێکی سه‌ر ئه‌م گۆی زه‌وینه‌، که‌ ده‌گاته‌ ده‌سه‌ڵات‌و ده‌بێته‌ خاوه‌ن ئۆرگانی ده‌وڵه‌تیی، له‌ کاناڵی وه‌زاره‌تی رۆشنبیرییه‌وه‌، ئاکادمییه‌ک داده‌نێن بۆ پاراستن‌و زیندووکردنه‌وه‌ی زمانی ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه‌، بۆ ئه‌وه‌ی که‌ نه‌هێڵن ئه‌و زمانه‌ له‌ناو بچێ‌. ئێستا که‌ له‌ کوردستانی باشوور بۆ 15 ساڵ‌ ده‌چێ‌ ده‌سه‌ڵاتێکی داڵۆسکه‌مان هه‌یه‌، له‌سه‌ر وه‌زاره‌تی رۆشنبیریی وه‌کوو ئه‌رکێکی نه‌ته‌وایه‌تی، پێویسته‌‌ له‌‌و که‌سانه‌ی که‌ له‌ زمانی کوردیی شاره‌زان،‌ لێژنه‌یه‌ک پێک بێنێ‌ بۆ خزمه‌ت به‌ پاراستن‌و گه‌شه‌پێدانی زمانی کوردیی تا له‌ رێگای ئه‌و لێژنه‌یه‌وه نه‌هێڵن ئه‌و زمانه‌ تووشی کێشه‌ ببێ‌‌و له‌و پاشاگه‌ردانییه‌ی که‌ ئه‌مڕۆ هه‌یه‌‌و هه‌ر که‌سێک به‌ مرخی خۆی وشه‌ ئه‌قۆزێته‌وه‌ بۆ ناو ئه‌م زمانه‌، رزگاری ببێ‌‌و زمانه‌که‌مان به‌ ئاقارێکی وادا نه‌ڕوا که‌ گرفتی بۆ ساز ببێ‌‌و دوایی نه‌توانین پێشی پێ‌ بگرین.

زمان به‌ تێپه‌ڕبوونی زه‌مان، گۆڕانی به‌سه‌ردا دێ‌، به‌ڵام گۆڕان تا گۆڕان! گۆڕانێكمان هه‌یه‌ كه‌ زمان سه‌ربه‌ستانه‌ تووشی ده‌بێ‌، واته‌ له‌ پێوه‌ندیی ئازادانه‌ی سیاسی‌و ئابووری‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌و هیدیكه‌دا ئاڵوگۆڕی به‌سه‌ردا دێ‌، به‌ڵام گۆڕانێكی دیكه‌ش هه‌یه‌ كه‌ زمان به‌هۆی به‌کارهێنانی وشه‌ی هه‌ندێک نووسه‌ره‌وه‌ که‌ نه‌ته‌وه‌یی نین‌و خۆیان به‌ چه‌پ ده‌زانن‌و گوایه‌ نێونه‌ته‌وه‌یی بیر ده‌که‌نه‌وه‌، تووشی کێشه‌ ده‌بێ‌ که‌ ئه‌گه‌ر پێشی پێ‌ نه‌گری، زمان تووشی سه‌رلێشێواوی ده‌کا‌و گۆڕانی به‌ سه‌ردا دێنێ‌ به‌تایبه‌ت له‌ناو گه‌لی بنده‌ستی کورددا، که‌ به‌ هه‌ڵه‌ له‌ چه‌پ تێگه‌یشتوون.

زمان درووست نابێ‌، له‌ دایک ده‌بێ‌، به‌داخه‌وه‌ له‌م کوردستانی باشووره‌، هه‌ندێک نووسه‌ری ناشاره‌زا ده‌رکه‌وتوون که‌ بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ گوێ‌ بده‌نه‌ سابات‌و چوارچێوه‌ی ئه‌م زمانه‌، به‌ هێنانی کۆمه‌ڵێک وشه‌ی نه‌کوردیی، خه‌ڵکیان تووشی کێشه‌ کردووه‌! بۆ نموونه‌ کۆمه‌ڵێک وشه‌ی فارسییان هێناوه‌ته‌ ناو ئه‌م زمانه‌ کوڵۆڵه،‌ که ناشیرینن‌و کوردییه‌که‌ی هه‌یه‌‌و به‌بێ‌ هیچ هۆیه‌ک له‌و وشانه‌ که‌ڵک وه‌رده‌گرن.‌ ‌بۆ نموونه‌ (شوناس)، که‌ کوردیی نییه‌‌و کوردییه‌که‌ی (ناسنامه‌‌و پێناسه‌یه‌)، (پۆزش) که‌ (پوزش)ی فارسییه‌‌و‌ کوردیی نییه‌‌و کوردییه‌که‌ی (داوای به‌خشین‌و لێبوردن‌)ه‌، (بوزورگ) که‌ (بزرگ)ی فارسییه‌‌و کوردیی نییه‌‌و کوردییه‌که‌ی (مه‌زن‌و گه‌وره‌‌و قه‌به‌)یه.‌ ئامێز که‌ ده‌کرێته‌ پاشگری وشه‌‌و کوردیی نییه، وه‌کوو: سۆزئامێز، یان ئه‌نگێز که‌ ده‌کرێته‌ پاشگری وشه‌ وه‌کوو: شه‌ڕه‌نگێز، ئه‌مانه‌ کوردیی نین‌و زه‌ره‌ر له‌ زمانه‌که‌مان ده‌دا. ئێوه‌ی نووسه‌رانی کوردستانی باشوور، ده‌بوو له‌ ئێمه‌ی کوردی کوردستانی رۆژهه‌ڵات‌ که‌ بنده‌ستین‌و هیچ ئازادییه‌کمان نه‌بووه‌ بۆ خوێندن‌و نووسین‌و ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ به‌هۆی خه‌باتی ئه‌و چه‌ند حیزبه‌ی کوردستانی رۆژهه‌ڵاته‌وه‌ خه‌ریکی خوێندن‌و نووسینین، گه‌لێک باشتر بن چونکه‌ سه‌د ساڵه‌ ئازادیی خوێندن‌و نووسینتان هه‌یه‌ که‌چی به‌ڕاستی پشتی زمانی کوردیتان شکاندووه‌‌و نابێ‌ ئاوه‌ها بێ‌.
ئێوه‌ که‌ ده‌نووسن، (کۆمپانیای فڵان هه‌ستاوه‌ به‌ سازکردنی ئاهه‌نگێک…..) وشه‌ی (هه‌ستاوه‌)، وه‌رگێڕاوی عه‌ره‌بییه‌‌و له‌ عه‌ره‌بی وه‌رگیراوه‌! ده‌بێ‌ بنووسرێ‌: کۆمپانیای فڵان ئاهه‌نگێکی ساز کردووه‌‌و ئیتر هه‌ستاوه‌ بێ‌ مانا‌و بێ‌ جێگایه‌ له‌ نووسیندا.
یان زۆر جار بیستوومه‌ ده‌نووسن: ناوزه‌د، ئه‌مه‌ فارسییه‌‌و (نامزد)ه‌ که‌ که‌ کراوه‌ به‌ ناوزه‌د. کوردییه‌که‌ی (ناودێر)ه، وشه‌ ده‌بێ‌ له‌ جێگای خۆیدا به‌کار ببرێ‌، ئێمه‌ ناڵێین: ‌ناوزه‌د یان ناودێری هه‌ڵبژاردن، کورد ده‌ڵێ: هه‌ڵبژارده‌ی فڵانه‌ حیزب یان ناودێری فڵانه‌ حیزب. فڵانه‌ که‌س هه‌ڵبژێردراوه‌ یان ناودێر کراوه‌ بۆ ……….
یان ده‌نووسن: (مه‌ڵبه‌ندی که‌رکووکی یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان)، یان (لقی خانه‌قینی پارتی دیموکراتی کوردستان)، یان (مه‌ڵبه‌ندی بادینانی یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان)، یان (لقی هه‌ڵه‌بجه‌ی پارتی دیموکراتی کوردستان)، هه‌مووی ئه‌مانه‌ هه‌ڵه‌ن‌و وه‌ڕگێڕدراوی عه‌ره‌بییه‌‌و مانای ئه‌وه‌یه‌ که‌ دوای 17 ساڵ‌، هێشتا زمان نازانن‌و عه‌ره‌بییه‌که‌تان به‌هێزتره‌ له‌ کوردییه‌که‌تان. ده‌بێ‌ بنووسرێ‌: لقی پارتی دیموکراتی کوردستان له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ یان لقی پارتی دیموکراتی کوردستان/هه‌ڵه‌بجه،‌ درووستتره‌.

ئه‌وانه‌ی که‌ له‌گه‌ڵ‌ زمان سه‌روکاریان هه‌یه‌، یان باشتر بڵێم ئه‌وانه‌ی که‌ ده‌یانه‌وێ‌ وشه‌ بێننه‌ ناو زمانی کوردیی، ده‌بێ‌ له‌باری هونه‌رییه‌وه‌ ئاگایان له‌ کێش‌و ریتم‌و جوانیی وشه‌ بێت‌و هه‌روا گۆتره‌، وشه‌ نه‌گۆزنه‌وه‌ بۆ ناو زمانه‌که‌مان. تکا له‌ نووسه‌ران‌و شاعیرانی کوردستانی باشوور ده‌که‌م ئه‌م پرسگرێکه‌ له‌به‌رچاو بگرن‌و‌ پێش به‌م پاشاگه‌ردانییه‌ بگرن با زمانه‌که‌مان له‌ داهاتوودا تووشی گێره‌‌و کێشه‌ نه‌بێ‌، ده‌نا ته‌واوی ئه‌م وشه‌گه‌له‌ که‌ به‌ ناشاره‌زایی هێنراونه‌ته‌ ناو زمانی کوردیی، دوای چه‌ند ساڵی دیکه‌ جێ‌ ده‌که‌ون‌و ده‌بن به‌ باوو ئیتر بێ‌ که‌ڵکه‌ قسه‌یان له‌سه‌ر بکرێ‌، چونکه‌ وشه‌ که‌ جێکه‌وت‌و که‌وته‌ سه‌ر زاران ئه‌سته‌مه‌ به‌ ئاسانیی لاببرێت.

About ناسر ره‌زازی

وەڵامێک بنووسە